काठमाडौँ — हालै दुबईमा सम्पन्न क्वान्टेल डिजिटल लिडर्स समिट सम्बन्धी सार्वजनिक अभिव्यक्ति र विश्लेषणहरू हेर्दा टेलिकम उद्योग गहिरो रूपान्तरणको चरणमा प्रवेश गरिसकेको देखिन्छ। सम्मेलनमा उठाइएका विषय र उद्योग नेतृत्वका भनाइले टेलिकम अब केवल कनेक्टिभिटीमा सीमित व्यवसाय नरहेको सन्देश स्पष्ट रूपमा दिएका छन्।
समिटमा भिओएन ग्रुप का प्रमुख कार्यकारी अधिकृतले दिएको भनाइ विशेष रूपमा चर्चामा आयो। उनले भिओएनलाई “टेलिकम लाइसेन्स मात्र भएको डिजिटल सेवा कम्पनी” भनेर परिभाषित गरे। यो भनाइलाई उद्योग विश्लेषकहरूले हाल टेलिकम क्षेत्रमा भइरहेको संरचनात्मक परिवर्तनको स्पष्ट संकेतका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।
उद्योगका पछिल्ला तथ्यांकहरूले पनि यही यथार्थ देखाउँछन्। परम्परागत कल र डेटा सेवाबाट हुने आम्दानी धेरैजसो बजारमा स्थिर अवस्थामा पुगेको छ। तर मोबाइल डेटा प्रयोग भने तीव्र रूपमा बढ्दै गएको छ। जिएसएमए को अनुमानअनुसार सन् २०३० सम्म मोबाइल डेटा प्रयोग चार गुणा बढ्नेछ। अधिकांश डेटा प्याकेज अनलिमिटेड भएकाले, बढ्दो डेटा वहन लागतले टेलिकम कम्पनीहरूको नाफामा थप दबाब सिर्जना गर्ने जोखिम बढिरहेको देखिन्छ।
यही पृष्ठभूमिमा टेलिकम कम्पनीहरू अब कनेक्टिभिटीमै अड्किरहन नहुने चरणमा पुगेका छन्। उद्योग विश्लेषणहरूले देखाएअनुसार, फिनटेक, डिजिटल मनोरञ्जन, क्लाउड, इन्टरनेट अफ थिङ्स र एआईजस्ता सेवातर्फ जाने दिशामै टेलिकमको भविष्य निर्भर देखिन्छ। विशेषगरी व्यवसाय–केन्द्रित (B2B) सेवालाई दीर्घकालीन वृद्धिको मुख्य आधारका रूपमा विकास गर्नुपर्ने आवश्यकता स्पष्ट हुँदै गएको छ।
डिजिटल रूपान्तरणसँगै टेलिकम कम्पनीहरूको कार्यशैली पनि बदलिनैपर्ने अवस्था आएको देखिन्छ। नयाँ सेवा, मूल्य संरचना र साझेदारी मोडेल छिटो परीक्षण र कार्यान्वयन गर्न सक्ने लचकता विकास नगरे प्रतिस्पर्धामा टिक्न कठिन हुने निष्कर्ष उद्योगभित्र दोहोरिन थालेको छ। त्यसैले प्रयोग र नवप्रवर्तनलाई प्रोत्साहन गर्ने संस्कृति निर्माणतर्फ अघि बढ्नुपर्ने संकेत स्पष्ट देखिन्छ।
ग्राहक अनुभव पनि अब टेलिकम उद्योगको केन्द्रमा राखिनुपर्ने विषय बनेको छ। डिजिटल प्लेटफर्ममा सफल कम्पनीहरूले जस्तै व्यक्तिगत सेवा, पारदर्शी बिलिङ र छिटो सेवा उपलब्ध गराउने अपेक्षाअनुसार आफूलाई ढाल्नुपर्ने अवस्था आएको छ। यसका लागि वास्तविक–समय डेटा र एआईको व्यापक र रणनीतिक प्रयोगतर्फ जानु अपरिहार्य देखिन्छ।
संगठनात्मक संरचनामा पनि पुनर्विचार आवश्यक पर्ने संकेत देखिन थालेको छ। धेरै टेलिकम कम्पनीहरूले नेटवर्क, पूर्वाधार र डिजिटल सेवालाई अलग–अलग इकाइमा विभाजन गर्ने अभ्यास सुरु गरेका छन्। यसले लगानीको प्रतिफल स्पष्ट बनाउने मात्र होइन, नयाँ डिजिटल व्यवसायलाई परम्परागत टेलिकम सोचको सीमाबाट बाहिर निकाल्ने दिशातर्फ लैजानुपर्ने आवश्यकता औँल्याएको छ।
नेपालको अवस्थासँग कसरी जोडिन्छ
दुबई सम्मेलनमा उठेका यी विषयहरू नेपालको वर्तमान टेलिकम अवस्थासँग पनि मिल्दोजुल्दो देखिन्छन्। नेपालमा पनि भ्वाइस र डेटा सेवाबाट हुने आम्दानी स्थिर बन्दै गएको छ भने डेटा प्रयोग निरन्तर बढिरहेको छ। बजारमा अनलिमिटेड प्याकेजको प्रभाव बढ्दै जाँदा नेटवर्क लागत र आम्दानीबीचको असन्तुलन यहाँ पनि देखिन थालेको छ।
यही कारण नेपालका टेलिकम कम्पनीहरूका लागि पनि दुबई सम्मेलनको सन्देश स्पष्ट देखिन्छ, अब कनेक्टिभिटी मात्रै पर्याप्त छैन। डिजिटल भुक्तानी, सरकारी सेवा, स्वास्थ्य, शिक्षा र निजी क्षेत्रसँग जोडिने B2B डिजिटल समाधानतर्फ अघि बढ्नुपर्ने समय आएको संकेत ती छलफलहरूले दिएका छन्।
समग्रमा हेर्दा, दुबई सम्मेलनबाट सार्वजनिक भएका सन्देशहरूले एउटा कुरा प्रस्ट पारेका छन्, टेलिकम उद्योग अब कनेक्टिभिटीको सीमाभित्र बस्न सक्ने अवस्थामा छैन। एआई र डिजिटल सेवातर्फ समयमै र रणनीतिक रूपमा जानुपर्ने बाध्यता सिर्जना भइसकेको छ। ढिलो गर्नेहरूका लागि भने बढ्दो लागत र घट्दो नाफाको दबाब अझै गह्रौँ हुँदै जाने जोखिम देखिएको छ।
