काठमाडौँ — चर्चित अनलाइन प्लेटफर्म रेडिट ले १६ वर्षमुनिका बालबालिकालाई सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गर्न नदिने अस्ट्रेलियाली सरकारी निर्णयविरुद्ध अदालतमा मुद्दा दायर गरेको छ। रेडिट को दाबी छ कि यो प्रतिबन्धले अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता र लोकतान्त्रिक संवादमा गम्भीर असर पार्नेछ।
अस्ट्रेलियाली सरकारले हालै १६ वर्षभन्दा कम उमेरका व्यक्तिलाई सामाजिक सञ्जाल प्रयोग गर्न रोक लगाउने कानुन पारित गरेको थियो। यस कानुनअनुसार फेसबुक, इन्स्टाग्राम, टिकटक, युट्युब, एक्स (X) र रेडिट जस्ता प्लेटफर्मले उमेर प्रतिबन्ध कडाइका साथ लागू गर्नुपर्नेछ। नियम उल्लङ्घन गरेमा ती कम्पनीलाई ठूलो जरिवाना तिर्नुपर्ने व्यवस्था गरिएको छ।
रेडिट ले भने यो कानुन अत्यन्त व्यापक र अस्पष्ट रहेको दाबी गरेको छ। कम्पनीका अनुसार रेडिट परम्परागत सामाजिक सञ्जालभन्दा फरक प्रकृतिको प्लेटफर्म हो, जहाँ प्रयोगकर्ताहरू विषयगत छलफल, जानकारी आदान–प्रदान र सार्वजनिक बहसमा केन्द्रित हुन्छन्। यस्तो प्लेटफर्मलाई एउटै कानुनले सबै सामाजिक सञ्जालसरह व्यवहार गर्नु उपयुक्त नहुने रेडिट को तर्क छ।
कम्पनीले अदालतमा दायर गरेको निवेदनमा यो प्रतिबन्धले विशेषगरी युवाहरूको राजनीतिक विचार, सामाजिक मुद्दा र सार्वजनिक बहसमा सहभागी हुने अधिकार सीमित गर्ने उल्लेख गरेको छ। रेडिट का अनुसार धेरै किशोर–किशोरी केही वर्षमै मतदान गर्ने उमेरमा पुग्ने भएकाले उनीहरूलाई सूचना र बहसबाट टाढा राख्नु दीर्घकालीन रूपमा लोकतान्त्रिक अभ्यासका लागि हानिकारक हुन सक्दछ ।
अस्ट्रेलियाली सरकारले भने यो निर्णय बालबालिकालाई अनलाइन दुर्व्यवहार, हानिकारक सामग्री र मानसिक स्वास्थ्यसम्बन्धी जोखिमबाट जोगाउन आवश्यक कदम भएको बताएको छ। सरकारको भनाइमा, अभिभावक र बालबालिकाको सुरक्षालाई प्राथमिकतामा राखेर यो नीति ल्याइएको हो र यसलाई पछि नहटाइने स्पष्ट गरिएको छ।
यसअघि पनि अस्ट्रेलियामा केही किशोर र नागरिक समूहले यही कानुनविरुद्ध कानुनी चुनौती दिएका थिए। रेडिट को मुद्दापछि भने यो विषय अन्तर्राष्ट्रिय बहसको केन्द्र मा आएको छ। प्रविधि विज्ञहरूका अनुसार यो मुद्दाको फैसलाले अन्य देशमा पनि सामाजिक सञ्जाल नियमनसम्बन्धी नीति निर्माणमा प्रभाव पार्न सक्दछ ।
