काठमाडौं— वेब कन्फ्रेन्सिङ प्रविधि सामान्य कुरा जस्तो लागे पनि, यसलाई आजको सरल रूप दिन पछाडि लामो संघर्ष र साहस लुकेको छ। Zoom का संस्थापक एरिक युआनको यात्रा यसकै प्रमाण हो। उनले Cisco मा जागिर छाडेर सुरु गरेको सानो कम्पनी आज विश्वकै सबैभन्दा लोकप्रिय भिडियो कन्फ्रेन्सिङ सेवा बनेको छ।
WebEx बाट निराश, नयाँ बाटो रोज्ने निर्णय
सन् २०११ मा एरिक युआन Cisco मा WebEx नामको भिडियो कन्फ्रेन्सिङ सेवाका उपाध्यक्ष थिए। उत्पादन धेरै पुरानो भइसकेको, प्रयोगकर्ताहरू असन्तुष्ट र सुधारका लागि आवश्यक लगानी गर्न कम्पनी तयार थिएन। युआनले बारम्बार सुधार गर्नुपर्ने आग्रह गरे तर “अब चल्छ” भन्ने सोचले कम्पनी भित्रै प्रगति रोकियो।
अन्ततः उनले सुरक्षा भएको करिअर छाडेर नयाँ कम्पनी सुरु गर्ने निर्णय गरे। उनीसँग ४० जना पुराना इञ्जिनियर पनि सहभागी भए। यही साहसले Zoom को जन्म भयो।
लामो दूरीको प्रेमले दिएको प्रेरणा
युआनको प्रेरणा व्यक्तिगत संघर्षबाट सुरु भएको थियो। चीनमा पढ्दै गर्दा उनको साथी टाढाको कलेजमा पढ्थिन्। भेट्नका लागि उनलाई घण्टौँ रेल सफर गर्नुपर्थ्यो। यसैले उनले एकदिन यस्तो प्रविधिको कल्पना गरे जहाँ टाढाका मानिसले सहजै एकअर्कालाई देखेर कुरा गर्न सकून्।
आज Zoom ले विश्वभर लाखौँ मानिसलाई यस्तै सुविधा दिइरहेको छ।
अमेरिका पुग्न ९ पटक प्रयास
उनी अमेरिकामा प्रविधि क्षेत्रमा करिअर बनाउने चाहनामा थिए। तर भिसा ८ पटक अस्वीकार भयो। नवौँ प्रयासमा भिसा पाएपछि उनी सिलिकन भ्याली पुगे। त्यहि यात्राबाट उनको प्रविधि जीवन सुरु भयो।
पहिलो संस्करणले नै संसारलाई आकर्षित गर्यो
युआन र उनको टोलीले २०१२ मा Zoom को पहिलो संस्करण विकास गरे।
पहिलो संस्करणमै:
- कमजोर इन्टरनेटमै राम्रो चल्ने।
- मोबाइलमै उत्कृष्ट अनुभव दिने।
- १५ जना सहभागी अटाउने।
- खाता नखोले पनि सहभागी हुन मिल्ने सुविधा थियो।
त्यसबेला अरू कम्पनीहरू भारी हार्डवेयरमा केन्द्रित थिए। तर Zoom ले मोबाइललाई प्राथमिकता दिएर ठुलो फाइदा हात पार्यो।
२०१३–२०१६ : तीव्र वृद्धि र पहिचान
२०१३ मा Zoom 1.0 सार्वजनिक भयो। ४० जना सहभागी जोड्ने क्षमता, उत्कृष्ट भिडियो, सहज स्क्रिन सेयर यस्ता विशेषताले Zoom छिट्टै चर्चामा आयो।
कम्पनीसँग छुट्टै मार्केटिङ टोली पनि थिएन। शब्दै–शब्द फैलिएको लोकप्रियताले लाखौँ प्रयोगकर्तासम्म Zoom पुग्यो।
चार वर्षमै:
- लाखौँ प्रयोगकर्ता
- हजारौँ संस्थागत ग्राहक
- शिक्षादेखि स्वास्थ्य क्षेत्रसम्मको प्रयोग
- ३००% भन्दा बढी आम्दानी वृद्धि
Zoom Presence, Webinar प्लेटफर्म, Breakout Rooms जस्ता सुविधाले Zoom का प्रयोगकर्ताको दायरा झनै बढायो।
WebEx र Microsoft जस्ता प्रतिस्पर्धी छायामा परे
Cisco र Microsoft जस्ता ठूला कम्पनीहरूले Zoom जत्तिकै चुस्त र प्रयोगकर्ता मैत्री प्लेटफर्म बनाइरहेका थिएनन्। धेरै संस्थाले Zoom को सहजता र मोबाइल मैत्री स्वरूपका कारण पुराना प्लेटफर्म त्याग्न थाले।
Zoom को उचाइ, विशाल लगानी र निरन्तर सुधार
२०१६ सम्म Zoom को आम्दानी, ग्राहक संख्या र सेवाको गुणस्तर तीव्र गतिमा बढ्दै गयो।
Zoom ले:
- शिक्षण संस्थाहरूसँग सहकार्य
- स्वास्थ्य क्षेत्रमा सेवा
- NBA टीम Golden State Warriors सँग साझेदारी
- AR र मेसिन लर्निङ प्रयोग
- अत्यधिक स्थिर Zoom Room प्रणाली
समेत विस्तार गर्दै गइरहेको थियो।
सुरक्षा चुनौती र सुधारको यात्रा
२०१९ मा Mac प्रयोगकर्ताहरूमा पाइएको सुरक्षा कमजोरीले केही आलोचना ल्यायो। तर कम्पनीले छिट्टै सुधार गर्दै उपयोगकर्ता हित प्राथमिकता रहेको संकेत दियो।
इतिहासकै सफल IPO मध्ये एक
एप्रिल २०१९ मा Zoom शेयर बजारमा सूचीकृत भयो। पहिलो दिनकै कारोबारमा Zoom को मूल्य ७२% ले बढ्दै १६ अर्ब डलर पुगेको थियो।
सबैभन्दा विशेष कुरा:
Zoom IPO अघि नै लाभमा पुगेको दुर्लभ कम्पनीमध्ये थियो।
Zoom आज के हो?
आज Zoom केवल मिटिङ गर्ने एप हैन:
- भिडियो कार्यालय
- अनलाइन कक्षा
- वेबिनार प्लेटफर्म
- क्लाउड टेलिफोनी (Zoom Phone)
- एप मार्केटप्लेस
- AR/VR सुविधासहितको कनेक्टिभिटी प्रणाली
बन्दै गएको छ। वास्तविक अर्थमा Zoom डिजिटल कार्यक्षेत्र (digital workspace) को केन्द्र बनेको छ।
Zoom को सफलता सन्देश
एरिक युआनको कथा एउटा स्पष्ट सन्देश दिन्छ:
- प्रयोगकर्ताको समस्या बुझ्नु
- ठूलो कम्पनीको छायामा बसेर होइन, जोखिम उठाएर अगाडि बढ्नु
- सरलता र भरोसामा टिकेको उत्पादन बनाउनु
यिनैले Zoom लाई त्यस्तो स्थानमा पुर्यायो, जहाँ ठूला कम्पनीहरू वर्षौँमा पुग्न सकेनन्।
