काठमाडौँ— चिनियाँ दूरसञ्चार कम्पनी Huawei र ZTE ले भियतनामसँग 5G उपकरण आपूर्तिसम्बन्धी महत्वपूर्ण सम्झौता पक्का गरेपछि क्षेत्रीय कूटनीति र प्रविधि सुरक्षाबारे नयाँ बहस सुरु भएको छ।
अमेरिकी नीतिगत चाप र हालैका आर्थिक कर (tariffs) ले भियतनाम र चीनबीचको सम्बन्ध नजिकिएको संकेतका रूपमा यो कदम हेरिएको छ।
रायटर्सका अनुसार, भियतनामी दूरसञ्चार सेवा प्रदायकहरूले गत वर्षदेखि चरणबद्ध रूपमा 5G पूर्वाधार विस्तार गरिरहेका छन्। यही क्रममा Huawei संलग्न कन्सोर्टियमले करिब २३ मिलियन डलर मूल्यको आपूर्तिको काम जितेको छ भने ZTE ले 5G एन्टेना र सम्बन्धित उपकरण आपूर्तिका दुई छुट्टाछुट्टै सम्झौता हात पारेको छ। यी सम्झौताहरू संयुक्त रूपमा करिब २० मिलियन डलरभन्दा माथि पुग्ने अनुमान छ।
भियतनामले पछिल्लो दशकभरि संवेदनशील डिजिटल पूर्वाधारमा चिनियाँ उपकरण प्रयोगबारे सावधानी अपनाउँदै आएको थियो। तर चीनसँग आर्थिक र कूटनीतिक सहकार्य बढ्दै जाँदा, हनोईले सीमित दायरामा चिनियाँ उपकरण स्वीकार्न थालेको विश्लेषकहरूको भनाइ छ। यद्यपि देशको कोर–नेटवर्क (मुख्य 5G संरचना) अझै पनि पश्चिमी कम्पनीहरू जस्तै Ericsson, Nokia र Qualcomm मै आधारित रहने बताइन्छ।
पश्चिमी मुलुकहरू भने भियतनामको पछिल्लो कदमप्रति सतर्क भएका छन्। उनीहरूको तर्क छ कि चिनियाँ प्रविधि प्रयोगले सञ्जाल सुरक्षा, डेटा गोपनीयता र सूचना व्यवस्थापनमा जोखिम बढाउन सक्दछ। अमेरिका स्वयंले Huawei र ZTE लाई आफ्ना दूरसञ्चार नेटवर्कमा प्रयोग नगर्न कडा प्रतिबन्ध लगाइसकेको छ।
विश्लेषकहरूका अनुसार, भियतनामको निर्णय आर्थिक आवश्यकता, चीनसँगको कूटनीतिक नाताको सुधार र 5G विस्तारको लागत व्यवस्थापनको संयोजन हो। हनोईले कोर सञ्जाललाई पश्चिमी प्रविधिमा राख्दै बाह्य पूर्वाधारमा चीनलाई सीमित पहुँच दिने रणनीति अपनाएको देखिन्छ।
यो परिवर्तनले क्षेत्रीय प्रविधि सन्तुलनमा प्रभाव पार्ने अनुमान छ। दक्षिण–पूर्वी एसियाका अन्य विकासशील राष्ट्रले पनि भियतनामको मोडेललाई सम्भावित विकल्पका रूपमा अध्ययन गर्न सुरु गरेका छन्, विशेष गरी 5G विस्तार लागत घटाउन खोजिरहेका देशहरूका लागि।
