Blog

काठमाडौं – यदि तपाईं पनि इन्स्टाग्राममा रिल्स हेर्न मन पराउनुहुन्छ र प्रायः आफ्ना साथीहरूलाई मजेदार भिडियोहरू पठाउनुहुन्छ भने, तपाईंको लागि एउटा खुसीको खबर छ। इन्स्टाग्रामले हालै आफ्नो एपमा एउटा शानदार फीचर लन्च गरेको छ, जसलाई 'Blend' भनिन्छ। के हो 'Blend' फीचर? इन्स्टाग्रामको 'Blend' फीचर एक प्रकारको "साथीत्वपूर्ण फिड" हो। यसमा तपाईं र तपाईंको कुनै खास साथी मिलेर रिल्स हेर्न सक्नुहुन्छ, जुन दुवैको रुचिमा आधारित हुन्छन्। अर्थात्, यदि तपाईंलाई कमेडी मन पर्छ र तपाईंको साथीलाई ट्रेन्डी डान्स भिडियोहरू मन पर्छ भने, 'Blend' फिडमा तपाईंहरू दुवैको रुचि अनुसारको कन्टेन्ट देखिनेछ। कसरी गर्ने 'Blend' को प्रयोग? १. इन्स्टाग्राममा त्यो साथीलाई इन्भाइट पठाउनुहोस् जससँग…

काठमाडौं — वैज्ञानिकहरूले दुई फरक भौतिक गुण भएका तर समान इलेक्ट्रोनिक विशेषता भएका पदार्थहरूलाई मिसाएर तातोबाट बिजुली उत्पादन गर्ने (thermoelectric) सामग्रीहरूको क्षमता दोब्बर बनाउन सफल भएका छन्। यो नयाँ हाइब्रिड संरचनाले सूक्ष्म तहमा तातोको प्रवाह रोक्ने तर बिजुलीको प्रवाह सहज बनाइरहने क्षमता देखाएको छ, जसले आजका gold-standard सामग्रीहरू भन्दा सस्तो र स्थिर विकल्प विकास गर्नेतर्फ ठूलो आशा जगाएको छ — खासगरी इन्टरनेट अफ थिङ्स (Internet of Things) को बढ्दो बजारका लागि। इन्टरनेट अफ थिङ्समा थर्मोइलेक्ट्रिक्सको भूमिकामा नयाँ उचाइ Thermoelectric सामग्रीहरूले तातो ऊर्जा सिधै विद्युत् ऊर्जामा रूपान्तरण गर्न सक्छन्, जसले साना-साना सेन्सरहरू र उपकरणहरू चलाउन अत्यन्त उपयुक्त बनाउँछ। तर, यी सामग्रीहरूको…

काठमाडौं — EPFL (École Polytechnique Fédérale de Lausanne) का अनुसन्धानकर्ताहरूले नयाँ प्रकारको soft auditory brainstem implant (ABI) विकास गरेका छन्, जसले कोक्लियर इम्प्लान्ट (cochlear implant) बाट लाभ लिन नसक्ने व्यक्तिहरूको लागि सुनाइ पुनर्स्थापना क्षेत्रमा क्रान्ति ल्याउन सक्ने अपेक्षा गरिएको छ। पारम्परिक कठोर ABIs को तुलनामा, नयाँ soft ABI मस्तिष्कको brainstem सतहसँग सहजै मिल्न सक्ने बनाइएको छ, जसले साइड इफेक्टहरू घटाउने र ध्वनि अनुभूति सुधार्ने संकेत देखाएको छ। म्याकाक (macaque) प्रजातिका बाँदरहरूमा गरिएको परीक्षणमा, जनावरहरूले कृत्रिम विद्युत् उत्तेजनालाई लगभग प्राकृतिक ध्वनिसँग मिल्दोजुल्दो रूपमा छुट्याउन सकेका थिए — जसले यो प्रविधि निकट भविष्यमा मानव प्रयोगका लागि आशाजनक हुने सङ्केत दिएको छ। कोक्लियर…

काठमाडौं — University of California, Berkeley का इन्जिनियरहरूले भमराबाट प्रेरित भएर एउटा यस्तो सानो उड्ने रोबोट बनाएका छन्, जसले हावामा स्थिर भएर उड्न, सजिलै दिशा फेर्न र तोकिएको सानो लक्ष्यमा पुगेर प्रहार गर्न सक्दछ। एक सेन्टिमिटरभन्दा कम आकार र मात्र २१ मिलिग्राम वजन भएको यो उपकरण नियन्त्रित उडान गर्न सक्ने हालसम्मकै सानो वायरलेस रोबोट हो। Mechanical Engineering का Distinguished Professor Liwei Lin भन्छन्, "भमराहरूले गरेको जस्तै सहज हावामा उड्न, दिशा सम्हाल्न र फूलमा पराग जम्मा गर्न सक्ने क्षमता कृत्रिम उड्ने यन्त्रहरूले अझै देखाउन सकेका थिएनन्। हाम्रो यो नयाँ सानो रोबोटले भने लक्ष्यतर्फ उडेर ठ्याक्कै पुग्न सक्छ, जसरी भमराले फूलमा बसेर…

काठमाडौं — Northwestern University का इन्जिनियरहरूले एक यस्तो अल्ट्रा-सानो pacemaker विकास गरेका छन्, जसलाई सुईको माध्यमबाट शरीरभित्र सजिलै इन्जेक्ट गर्न सकिन्छ। विभिन्न आकारका मुटुहरूमा अनुकूल रहने गरी डिजाइन गरिएको भए पनि यो pacemaker नवजात शिशुहरूको कोमल मुटुमा विशेष उपयोगी हुनेगरी बनाइएको छ, जसमा जन्मजात मुटुको विकृति (congenital heart defects) देखिन्छ। चामलको दानाभन्दा सानो आकारको यो उपकरणले, एक हल्का, लचिलो र वायरलेस wearable उपकरणसँग मिलेर काम गर्दछ, जुन बिरामीको छातीमा जोडिन्छ। जब wearable ले मुटुको अनियमित धड्कन महसुस गर्दछ, त्यसबेला यो स्वतः प्रकाशको एक संक्षिप्त स्पन्दन (pulse of light) निकालेर pacemaker सक्रिय गर्छ। यी प्रकाश स्पन्दनहरू छाला, हाड र मांसपेशीको माध्यमबाट…

काठमाडौं — हार्वर्ड विश्वविद्यालयका भौतिकशास्त्रीहरूले मिड–इन्फ्रारेड स्पेक्ट्रममा उज्यालो, अति छोटो पल्स उत्सर्जन गर्ने नयाँ लेजर–अन–चिप विकास गरेका छन्, जसले वातावरणीय निगरानी र चिकित्सकीय परीक्षणको प्रविधिमा ठूलो क्रान्ति ल्याउने अपेक्षा गरिएको छ। हार्वर्ड जोन ए. पॉल्सन स्कूल अफ इन्जिनियरिङ एन्ड एप्लाइड साइन्सेस (SEAS) का वैज्ञानिक टोलीले तयार पारेको यो उपकरणले ठूला फोटोनिक प्रणालीहरूले दिने क्षमतालाई सानो चिपमा सीमित गरेको छ। यो breakthrough प्रविधि quantum cascade laser र नयाँ फोटोनिक डिजाइनको संयोजन हो, जसले कुनै बाह्य उपकरणको आवश्यकता बिना नै उच्च क्षमता प्रदान गर्दछ। नेचरमा प्रकाशित ऐतिहासिक उपलब्धि अप्रिल १६ मा “नेचर” जर्नलमा प्रकाशित यस अध्ययनले पहिलो पटक अन–चिप आधारित पिकोसेकेन्ड मिड–इन्फ्रारेड…

काठमाडौं – सरकारी दूरसञ्चार कम्पनी नेपाल टेलिकमले आफ्ना ग्राहकहरूलाई आफ्नो नाममा दर्ता भएको सिमकार्ड मात्र प्रयोग गर्न अनुरोध गरेको छ। कम्पनीले एक औपचारिक सूचना जारी गर्दै यो आग्रह गरेको हो। सूचनामा उल्लेख भएअनुसार, डिजिटल युगमा सिमकार्ड व्यक्तिको पहिचानको रूपमा स्थापित भएको छ। त्यसैले विभिन्न सरकारी तथा बैंकिङ सुविधाहरू प्राप्त गर्न आफ्नै नाममा दर्ता भएको सिमकार्ड प्रयोग गर्नु अत्यावश्यक छ। हाल राष्ट्रिय परिचयपत्र बनाउने, बैंक अकाउन्ट खोल्ने वा प्रयोग गर्ने, ड्राइभिङ लाइसेन्सको लागि एप्लाई गर्ने, नागरिक एपमा रजिस्टर्ड हुने र सरकारी सेवाहरूमा आवश्यक हुने वन टाइम पासवर्ड (ओटीपी) प्रयोग गर्न आफ्नै नामको सिमकार्ड अनिवार्य गरिएको छ। यसका साथै, अनलाइन फारम भर्ने,…

काठमाडौं — नेपालमा डेटा सेन्टर र क्लाउड सेवा प्रदायकका रूपमा सूचीबद्ध हुने पहिलो कम्पनीको उपलब्धि एनसेलले हात पारेको छ। सञ्चार तथा सूचना प्रविधि मन्त्रालयबाट २०८१ माघ १५ गते स्वीकृति प्राप्त गरी सूचना प्रविधि विभागले जारी गरेको "डेटा सेन्टर तथा क्लाउड सेवा (सञ्चालन तथा व्यवस्थापन) निर्देशिका, २०८१" अनुसार एनसेल पहिलो नम्बरमा सूचीबद्ध भएको हो। उक्त निर्देशिकाले डेटा सेन्टर तथा क्लाउड सेवा सञ्चालनका लागि छुट्टाछुट्टै सूचीकरण अनिवार्य गरेको छ। यही व्यवस्थाअनुसार एनसेलले यी दुवै सेवाका लागि पृथक सूचीकरण गराएको एनसेलका चिफ बिजनेस अफिसर डिओन एसेन्सिओले जानकारी गराए। हाल एनसेलले ललितपुर, नख्खुमा अत्याधुनिक Tier-III स्तरको डेटा सेन्टर सञ्चालन गरिरहेको छ, जसले बैंक, सरकारी…

काठमाडौं — नेपाल दूरसञ्चार प्राधिकरणले उच्च गतिको ब्रोडब्यान्ड इन्टरनेट सेवा नपुगेका गाउँपालिका र नगरपालिकाका वडाहरूमा सेवा विस्तार गर्ने तयारी थालेको छ। यसका लागि  एक सूचना जारी गर्दै ती वडाहरूको विवरण सङ्कलन प्रक्रिया सुरु गरिएको जनाइएको छ। प्राधिकरणका अनुसार गाउँपालिका तथा नगरपालिकाको कार्यालयदेखि वडा कार्यालयसम्म अप्टिकल फाइबर, वायरलेस र भीस्याट प्रविधिमार्फत ब्रोडब्यान्ड सेवा विस्तार गरिनेछ। सो कार्यक्रमका लागि ग्रामीण दूरसञ्चार विकास कोष प्रयोग गरिने प्राधिकरणले स्पष्ट पारेको छ। यसअघि सञ्चालनमा आएका परियोजनाबाट छुटेका वा दुई वर्षे निःशुल्क सेवापछि इन्टरनेट नपाएका वडाहरूको पहिचान गरी सेवा विस्तारको प्रक्रिया अघि बढाइनेछ। त्यसपछि सेवा प्रदायक कम्पनी छनोट गर्ने प्रक्रिया प्रारम्भ गरिनेछ। डिजिटल रूपान्तरणलाई प्रवर्द्धन गर्न…

काठमाडौं — गुगल (Google) अन्तर्गतको एआई (AI) प्रविधिमा केन्द्रित एक प्रमुख अनुसन्धान संस्था डीपमाइन्ड (DeepMind) ले आर्टिफिसियल जेनेरल इन्टेलिजेन्स (Artificial General Intelligence), जसलाई छोटकरीमा एजीआई (AGI) पनि भनिन्छ, सन् २०३० सम्ममा नै आउन सक्ने संकेत दिएको छ। डीपमाइन्ड (DeepMind) का सह-संस्थापक शेन लेग (Shane Legg) सह-लेखक रहेको १४५ पृष्ठको एक दस्तावेजमा, लेखकहरूले एजीआई (AGI) ले "गम्भीर क्षति" पुर्‍याउन सक्ने चेतावनी दिएका छन्। उनीहरूले एजीआई (AGI) ले कसरी "अस्तित्व संकट" निम्त्याउन सक्छ र "स्थायी रूपमा मानवजातिको विनाश" गर्न सक्छ भन्ने बारे केही डरलाग्दो उदाहरणहरू पनि साझा गरेका छन्। एजीआईले मानवजातिलाई कसरी हानि पुर्‍याउन सक्छ? हालै प्रकाशित डीपमाइन्ड (DeepMind) को दस्तावेजले एजीआई…